İnsülin Direnci Nedir?
İnsülin direnci, hücrelerin insülin hormonuna karşı duyarsız hale gelmesi durumudur. Bu durumda pankreas daha fazla insülin üretmek zorunda kalır ve zamanla kan şekeri dengesi bozulur. Tedavi edilmediğinde tip 2 diyabet, obezite, kalp-damar hastalıkları ve polikistik over sendromu (PCOS) gibi ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlar.
İnsülin Direnci Belirtileri Nelerdir?
İnsülin direnci genellikle yavaş ilerler ve uzun süre fark edilmeyebilir. Klinik gözlemlerime göre en sık görülen insülin direnci belirtileri şunlardır:
- Tatlı ve karbonhidrat tüketme isteğinde artış
- Yemek sonrası halsizlik ve uyku hali
- Karın çevresinde yağlanma
- Kilo verme güçlüğü
- Odaklanma ve dikkat problemleri
- Boyun, koltuk altı gibi bölgelerde cilt koyulaşması
- Kadınlarda adet düzensizliği
Bu belirtiler mevcutsa insülin direnci testi yapılması önerilir.
İnsülin Direnci Neden Olur?
İnsülin direnci oluşumunda birden fazla faktör rol oynar:
Yanlış Beslenme Alışkanlıkları
- Şekerli ve paketli gıdalar
- Beyaz un ve rafine karbonhidratlar
- Düzensiz öğün saatleri
Hareketsiz Yaşam
Düzenli egzersiz yapılmaması kas dokusunun insüline duyarlılığını azaltır.
Genetik Faktörler
Ailesinde diyabet öyküsü olan bireylerde insülin direnci riski daha yüksektir.
Stres ve Uyku Bozuklukları
Kronik stres hormon dengesini bozarak insülin direncini artırır.
İnsülin Direnci Nasıl Teşhis Edilir?
İnsülin direnci tanısında en sık kullanılan yöntem HOMA-IR hesaplamasıdır. Bunun için:
- Açlık kan şekeri
- Açlık insülin düzeyi
birlikte değerlendirilir. Klinik muayene ve hasta öyküsü tanıyı destekler.
İnsülin Direnci Tedavisi Nasıl Yapılır?
İnsülin direnci tedavisi kişiye özel planlanmalıdır. Klinik uygulamalarımızda tedavi şu başlıklardan oluşur:
Beslenme Tedavisi
- Düşük glisemik indeksli besinler
- Yeterli protein ve lif tüketimi
- Şekerli içeceklerden uzak durma
Egzersiz Programı
Haftada en az 3–5 gün, 30–45 dakika tempolu yürüyüş veya direnç egzersizleri önerilir.
Medikal Tedavi
Gerekli görülen hastalarda hekim kontrolünde ilaç tedavisi planlanabilir.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
- Uyku kalitesinin artırılması
- Stres yönetimi
- Sigara ve alkol kullanımının sınırlandırılması
İnsülin Direnci Önlenebilir mi?
Evet. Erken teşhis ve doğru tedavi ile insülin direnci kontrol altına alınabilir. Düzenli takip, sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri diyabete ilerlemeyi büyük oranda engeller.